Bài 5: Đối diện với nỗi đau
“Nỗi đau là một phần của
cuộc sống, chúng ta có thể
học cách sống với nó và
hướng tới hạnh phúc”
Ca-ren xan-man-xon
(Karen Salmansohn)

Bài 5: Đối diện với nỗi đau
- Chủ đề bài học: Văn học, bằng cách thể hiện những tình thế gay gắt,
những sự việc bi thảm,... đã khơi dậy nỗi xúc động thống thiết, đem
đến những trải nghiệm căng thẳng và lo âu sâu sắc cho người đọc, qua
đó, hướng người đọc đến những tình cảm nhân văn cao cả, thôi thúc
hành động tích cực.
- Thể loại văn bản đọc chính: bi kịch.

* Một số tác phẩm (văn học, nghệ thuật) viết về đề tài tình yêu:

Mắt biếc – Nguyễn Nhật Ánh

Đồi gió hú
– Emily Jane Brontë –
Tiếng chim hót trong bụi mận gai
– Colleen McCullough –
Trà hoa nữ - Alexandre Dumas

Một câu chuyện bi kịch về tình yêu nổi tiếng thế giới...

“Ngày xưa, ở thành Verona tươi đẹp,
Có hai nhà thuộc dòng thế phiệt trâm anh
Mối thù xưa bỗng gây cảnh bất bình
Máu lương thiện, tay người lành nhuộm đỏ.
Số phận éo le, thâm thù hai họ
Lại khéo xui sinh hạ đôi tình nhân,
Mối tình ai thê thảm muôn phần
Chôn cừu hận, chỉ còn đành một thác.
Tình lứa đôi thảm thương tan nát
Trên xác con cha mẹ mới quên thù.”

(Trích đoạn mở đầu vở kịch Romeo và Juliet – Tác giả Đặng Thế Bính dịch)

Bài 5: Đối diện với nỗi đau
Tiết……Văn bản:

RÔ-MÊ-Ô VÀ GIU-LI-ÉT
(Uy-li-am Sếch-xpia)

I. tìm hiểu
chung

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
1. Điền các từ ngữ phù hợp vào chỗ trống trong các nhận định...:
a. Xung đột trong bi kịch là xung đột không thể giải quyết giữa khát vọng cao đẹp của con
người với khả năng, tình thế thực hiện
b. Xung đột trong bi kịch nảy sinh do mâu thuẫn giữa cái thiện với cái ác, cái cao cả với cái
thấp hèn, cái mới với cái cũ, cái tiến bộ với cái phản tiến bộ, giữa các mặt khác nhau của tính
cách, giữa mong muốn chủ quan và điều kiện khách quan, giữa các giá trị khác nhau của đời
sống,...
c. Nhân vật bi kịch là những con người có sức mạnh lớn lao, phẩm chất cao cả, mang trong
mình những lí tưởng, khát vọng đẹp đẽ,... nhưng phải đối mặt với số phận nghiệt ngã, những
quyết định khó khăn, sự không thuận lợi của hoàn cảnh,...
d. Lời thoại trong bi kịch thể hiện sự căng thẳng, những giằng xé nội tâm, có tính hùng biện,
triết lí, mĩ lệ, trau chuốt...
e. Đề tài bi kịch thường mượn từ lịch sử hay huyền thoại, đề cập những vấn đề lớn, có tính
vĩnh cửu của cuộc sống con người.
g. Cốt truyện bi kịch biểu thị chuỗi hành động tuân theo quy tắc nhân quả, dẫn tới kết cục bi
thảm của nhân vật chính.

2. Tác giả Uy-li-am Sếch-xpia (William Shakespeare)
o Uy-li-am Sếch-xpia (1564 - 1616)
là nhà viết kịch kiệt xuất ở Anh
thời đại Phục hưng.
o Sáng tác của ông thấm đẫm tình
yêu, lòng tin đối với con người
(chủ nghĩa nhân văn).

3. Văn bản “Rô-mê-ô và giu-li-ét”
o Thể loại: bi kịch.
o Phương thức biểu đạt: Tự sự, miêu tả,
biểu cảm.
o Tóm tắt: SGK tr.118
o Bố cục: 2 phần
- Phần 1 (6 lời thoại đầu): sự độc thoại
bộc lộ tình yêu thầm kín của Romeo và
Juliet
- Phần 2 (còn lại): cuộc đối thoại của
Romeo và Juliet

II. KHÁM PHÁ
VĂN BẢN

1. Cốt truyện và xung đột kịch
a. Cốt truyện:
Sơ đồ cốt truyện kịch dựa trên phần tóm tắt trong SGK (tr. 119):
 Hai dòng họ Môn-ta-ghiu và Ca-piu-lét có mối thâm thù.
 Nhà Ca-piu-lét tổ chức đêm hội hoá trang.
 Rô-mê-ô gặp Giu-li-ét bày tỏ tình yêu.
 Đôi trai gái làm phép cưới bí mật.
 Rô-mê-ô bị đi đày biệt xứ.
 Giu-li-ét bị ép lấy Pa-rít.  Giu-li-ét uống thuốc ngủ giả chết.
 Rô-mê-ô bí mật trở về tưởng Giu-li-ét đã chết bèn uống thuốc độc chết.
 Giu-li-ét tỉnh dậy thấy Rô-mê-ô đã chết nên cũng tự sát.
 Hai dòng họ xoá hận thù.

- Sự việc chính trong đoạn trích:
Rô-mê-ô gặp Giu-li-ét sau đêm hội hoá
trang và hai người bày tỏ tình yêu. Đây là
điểm “thắt nút” (tạo tình huống kết nối các
nhân vật) của cốt truyện 5 thành phần
thường thấy trong kịch (giới thiệu - thắt nút
- phát triển - đỉnh điểm - mở nút). Sự việc
này có liên hệ nhân quả với các sự việc sau
của vở kịch và kết cục bi kịch.

- Tình thế của hai nhân vật: éo le
+ Hai dòng họ có mối thâm thù
nhưng hai người vẫn có tình cảm
với nhau.
+ Hai nhân vật đã bất chấp mối thù
dòng họ để gặp nhau và bày tỏ tình
yêu.

b. Xung đột kịch:
- Tình yêu >< Hoàn cảnh
=> Kết cục: Cái chết của Rô-mê-ô và Giu-li-ét -> Hai dòng họ hóa giải hận thù.
- Xung đột khác:
+ dòng họ Môn-ta-ghiu >< họ Ca-piu-lét;
+ lễ giáo phong kiến >< quyền tự do yêu đương.

2. Lời thoại và tâm trạng của nhân vật

a. Lời thoại:
- Đối thoại.
- Lời độc thoại cho thấy tình yêu nồng nhiệt của Rô-mê-ô khi nhìn thấy
Giu-li-ét xuất hiện trên cửa sổ, giúp ta hình dung được vẻ kiều diễm của
nàng Giu-li-ét.
- Cách nói của nhân vật: hoa mĩ, nhiều hình ảnh (mặt trời, trăng, sao),
nhiều thán từ (dùng khá nhiều câu cảm thán thể hiện cảm xúc trào dâng),
nhiều so sánh ví von... Điều này thể hiện tính chất mĩ lệ, trau chuốt của
ngôn từ bi kịch.

b. Tâm trạng của nhân vật:
- Rô-mê-ô: ngất ngây, say đắm, quyết tâm vượt mọi
trở ngại để đến với tình yêu.
- Giu-li-ét: có tình yêu cháy bỏng, ý thức vượt lên mối
thù dòng họ, quyết tâm đến với tình yêu, sẵn sàng từ
bỏ dòng họ vì tình yêu, lo lắng, sợ Rô-mê-ô bị bắt,…

III. TỔNG KẾT

1. Nghệ thuật
- Lời thoại bi kịch có tính
chất mĩ lệ, trau chuốt, góp
phần thể hiện tâm trạng
nhân vật.

2. Nội dung
- Đoạn trích thể hiện tình yêu say
đắm, mãnh liệt của Rô-mê-ô và Giuli-ét trong hoàn cảnh hai dòng họ có
mối thâm thù. Tình yêu của họ dù
kết thúc bi thảm nhưng đã hoá giải
được hận thù.
- Ý nghĩa: hướng người đọc (người
xem) đến những giá trị nhân văn cao
cả.

3. Cách đọc hiểu văn bản bi kịch

Tóm tắt cốt
truyện kịch

Xác định
xung đột
kịch

Nhận ra
tính chất
lời thoại

Xác định nội
dung, ý nghĩa
của vở kịch.

LUYỆN TẬP
Viết kết nối với đọc: Dựa vào xung đột mà Sếch-xpia đề
cập trong vở Rô-mê-ô và Giu-li-ét và thực tiễn cuộc
sống, hãy viết đoạn văn (khoảng 7 – 9 câu) trình bày suy
nghĩ của em về khát vọng tình yêu của con người.

VẬN DỤNG
HS làm việc theo nhóm, thực hiện nhiệm vụ (làm ở nhà):
Sưu tầm các tác phẩm nghệ thuật hiện đại lấy đề tài từ câu
chuyện tình yêu của Rô-mê-ô và Giu-li-ét.

DẶN DÒ

- Nắm kiến thức bài học.
- Hoàn thành các bài tập.
- Chuẩn bị bài: Thực hành tiếng Việt (Câu rút gọn)