BÁCH KHOA CUỘC SỐNG
Biên dịch : Tuấn Minh
Nhà xuất bản Lao Động 2007
Khổ 13 x 19. Số trang : 199
Thực hiện ebook : hoi_ls
(www.thuvien-ebook.com)

LỜI MỞ ĐẦU
Bạn có biết máy thu hình hoạt động như thế nào không?
Tivi màu khác tivi đen trắng như thế nào?
Tại sao gọi là tivi “hai màn hình"?
Tại sao gọi là tivi lập thể?
Tại sao gọi là tivi màn hình phẳng?
Cách thức bảo quản tivi như thế nào?
Tại sao đôi khi tivi bị mất màu?
Truyền hình cáp là gì?
Tại sao tivi siêu nét tốt hơn tivi thường?
Tivi tiếp sóng các chương trình vệ tinh như thế nào?
Tại sao không nên xem tivi quá lâu?
Tại sao đĩa VCD có thể chứa nhiều hình ảnh và âm thanh?
Tại sao máy ghi âm có thể ghi được âm thanh?
Tại sao hát trong phòng karaôkê lại hay hơn?
Tại sao máy giặt có thể giặt sạch quần áo?
Tại sao không nên thường xuyên mở tủ lạnh?
Tại sao khi vận chuyển không được đặt tủ lạnh nằm nghiêng?
Máy hút khói bếp hoạt động như thế nào?
Tại sao quạt thông gió luôn phải lắp ở vị trí cao?
Máy hút bụi hoạt động như thế nào?
Máy điều hoà làm sạch không khí như thế nào?
Tại sao gió của quạt điện không dễ chịu bằng gió trời ?
Tại sao bóng đèn sợi đốt tiêu hao nhiều điện năng?
Tại sao tháp đèn hiệu cần phải lập lòe?
Tại sao tóc bóng đèn điện đã bị đứt nhưng vẫn có thể gây nguy hiểm?
Tại sao điện thoại di động có thể gọi đi khắp mọi nơi?
Bình nước nóng hơi đốt hoạt động như thế nào?
Những nguy hiểm khi sử dụng bình nước nóng hơi đốt?
Công dụng của máy làm sạch không khí là gì?
Uống sữa bò vào mùa hè là nóng, đúng hay sai?
Sữa bò để lâu thành sữa chua đúng hay sai?
Sữa chua tốt hơn sữa bò, đúng không?
Tại sao ống hút có thể hút được đồ uống?
Tại sao máy làm khô tay lại cảm ứng được với tay người?
Máy photocopy hoạt động nhu thế nào?
Tại sao phải coi trọng chất lượng và quy cách của giấy photo?
Máy photocopy có ảnh hưởng như thế nào đến sức khoẻ của con người?
Nguyên lý hoạt động của loại máy ảnh chụp cho ảnh ngay?
Tại sao khi chụp màn hình tivi dùng đèn flash, ảnh lại bị loá?
Đồng hồ thạch anh là gì?
Tại sao không nên đeo đồng hồ khi ngủ?
Tại sao đưa tay vào lò vi sóng không bị bỏng?

Tại sao khi nấu bẵng lò vi sóng chất dinh dưỡng trong thức ăn ít bị mất đi?
Lò vi sóng làm chín thức ăn như thế nào?
Tại sao không nên nấu nước bằng nồi cơm điện?
Tại sao nấu bằng nồi áp suất thức ăn nhanh chín hơn?
Tại sao hòa đồ uống bằng nước phích là không khoa học?
Tại sao mùa hè càng uống nước lạnh càng thấy khát?
Uống sữa vào mùa hè phải chú ý vấn đề gì?
Đun sữa như thế nào mới là đúng?
Tại sao phải uống nhiều sữa hơn?
Cần chú ý gì khi uống sữa đậu nành?
Nước khoáng thiên nhiên có những ưu điểm gì?
Tại sao đáy ấm đun nước có các vòng sóng?
Tại sao sau khi vận động mạnh không nên uống nhiều nước?
Bạn có biết uống trà như thế nào là khoa học nhất?
Tại sao trên nắp ấm trà lại có một lỗ nhỏ?
Tại sao phải hâm nóng thức ăn khi lấy ra từ tủ lạnh?
Tại sao đồ hộp lại có thể giữ được lâu?
Làm thế nào để giữ cho bánh bích quy xốp giòn?
Nguyên nhân nào gây ngộ độc thức ăn?
Tại sao khi rửa sạch vỏ, trứng gà, vịt thường dễ bị hỏng?
Ăn trứng gà sống có tốt không?
Ăn sáng như thế nào mới là khoa học?
Tại sao không nên ăn nhiều vào bữa tối?
Tại sao phải nhai kỹ khi ăn cơm?
Tại sao sau khi ăn no không nên vận động?
Tại sao không nên gói thức ăn bằng giấy báo?
Dùng các hộp nhựa đựng thức ăn có an toàn vệ sinh không?
Tại sao khi ăn một bát thịt không còn bốc hơi nóng ta vẫn thấy nóng?
Tại sao không nên đựng dầu ăn trong bình nhựa?
Tại sao phải rửa sạch rau trước khi thái?
Tại sao khi mài dao phải cho một ít nước vào phía trên của dao?
Tại sao không được rửa bát đĩa bằng bột giặt?
Vì sao không nên ngâm rong biển quá lâu?
Tại sao uống thuốc bắc khi thì phải uống nóng khi thì phải uống lạnh?
Dấm chua có những tác dụng gì?
Ăn nhiều muối có lợi cho sức khỏe không?
Bạn có biết tại sao khi luộc chín tôm cua lại có màu hồng?
Chất xenlulô là gì?
Tại sao thịt đông có thể đóng băng ở nhiệt độ bình thường?
Không nên kết hợp dưa chuột với những loại rau nào?
Tại sao ăn nhiều mỳ tôm không tốt cho cơ thể?
Tại sao đồ ăn nhanh ít có giá trị dinh dưỡng?
Ăn rau sống có những lợi ích gì?

Tại sao mọi người thích ăn mướp đắng?
Tại sao ăn lạc tốt cho sức khỏe?
Tại sao nên thường xuyên ăn cá?
Tại sao nên ăn nhiều cà rốt?
Tạt sao đậu tương được dùng khá phổ biến trong cuộc sống?
Tại sao khi đang hầm xương không nên cho thêm nước lạnh vào?
Tại sao các bạn trẻ không nên kén ăn?
Tại sao khi cho bột nở vào bánh bao, bánh lại trở nên mềm và xốp?
Tại sao học sinh trung học cần ăn thêm vào giữa giờ?
Thế nào là suy dinh dưỡng? Tại sao lại xuất hiện tình trạng trên?
Tại sao cơ thể cần bổ sung một lượng chất béo nhất định?
Nguyên và tác hại của bệnh béo phì?
Tại sao ăn vặt là một thói quen xấu?
Tại sao xà phòng có thể tẩy sạch các vết bẩn trên quần áo?
Xà phòng có ít bọtcó thể giặt sạch quần áo không?
Tại sao trước khi giặt nên ngâm ga trải giường vào nước sôi?
Tại sao có thể thổi bong bóng từ nước xà phòng?
Thuốc tẩy có thể tẩy trắng tất cả các màu sắc không?
Nguyên lý nào làm bút dạ ra màu liên tục?
Dưa chuột có tác dụng gì?
Tại sao mùa đông cơ thể con người có một số thay đổi về sinh lí?
Tại sao mùa đông không nên hơ tay chân trên ngọn lửa?
Tại sao mùa hè mọi người thích tắm nắng?
Tại sao cần cấm hút thuốc ở nơi công cộng?
Mơ ngủ có ảnh hưởng tớ trí tuệ con người không?
Tại sao người ta có thể mua đồ bằng thẻ từ?
Tại sao dùng khoá từ có thể đảm bảo an toàn?
Tại sao các rạp chiếu phim phải làm rèm cửa bằng vải đỏ?
Tại sao bạn không thể đập được ruồi bằng một miếng bìa các tông?
Tại sao xe ôtô đồ chơi có thể tự độngchuyển hướng mỗi khi chạm phải vật cứng?
Tại sao quả bóng đá thường có hai màu đen trắng?
Tiêu chuẩn kỹ thuật và độ dài của đường thi đấu điền kinh?
Tại sao cờ tướng mỗi bên chỉ có 5 tốt và quân tốt chỉ tiến chứ không lùi?
Tại sao có loại quần áo mùa đông mặc thì ấm, mùa hè mặc thì mát?
Tại sao có loại quần áo bị co lại khi gặp nước?
Chọn quần áo thế nào cho phù hợp?
Tại sao có một số quần áo dễ bị sờn lông?
Tại sao mùa đông khi cởi quần áo ra ta thường nghe thấy tiếng lách tách?
Tại sao khi cho băng phiến vào tủ thì quần áo không bị mọt?
Màu nào dễ gây chú ý cho mọi người nhất?
Tại sao ủng cao su khi phơi nắng rất dễ bị hỏng?
Mùa đông khi đi bít tất cần chú ý gì?
Làm thế nào để mua được đôi giày vừa chân?

Tại sao đèn hậu của xe đạp không có bóng đèn mà vẫn có thể phát sáng?
Tại sao người ta phải xây dựng tháp ở hai đầu cầu bắc qua các con sông lớn?
Tại sao cây cầu phải có nhiều nhịp?
Tại sao độ cao của các cây cầu so với mặt đường lại khác nhau?
Tại sao cầu Triệu Châu của Trung quốc vẫn kiên cố sau 1400 năm?
Tại sao khi ôtô đi trên đườnglại cuốn theo những lớp bụi?
Tại sao khi ngồi xe ôtô chúng ta phải thắt dây an toàn?
Xe ôtô dùng ni tơ hoá lỏng có những ưu điểm gì?
Tại sao mùa đông các loại xe cơ giới thường khó khởi động?
Tại sao kính phía trước ôtô phải nghiêng về sau một góc nhất định?
Tại sao chụp đèn ôtô lại có những kẻ sọc?
Tại sao cần hạn chế tốc độ của ôtô?
Tại sao có đường một chiều?
Tại sao khi tham gia giao thông chúng ta phải đi bên phải đường?
Tại sao cần ưu tiên cho giao thông công cộng?
Tại sao trên các đường cao tốc không có đèn đường?
Tại sao cảnh sát giao thông có thể biết được tốc độ xe của bạn?
Tại sao súng bắn tốc độ có thể đo được tốc độ xe?
Tại sao xăng không chì lại tốt hơn xăng có chì?
Tại sao khi đi đường có nhiều sương mù đèn của ôtô lại có màu vàng?
Tại sao xe đua công thức I có kiểu dáng rất đặc biệt?
Tại sao gọi là xe ôtô địa hình?

LỜI MỞ ĐẦU

Thế kỷ XX là thế kỷ của sự phát minh mạnh mẽ về khoa học kỹ thuật. Việc phát minh ra

máy bay, sản xuất ôtô công nghiệp hóa với quy mô lớn và xây dựng đường cao tốc đã rút ngắn
khoảng cách giữa các khu vực và tác quốc gia; việc phát minh ra Pênêxilin, tiêm chủng phổ biến
các loại vắc xin phòng dịch, làm cho con người thoát khỏi những loại bệnh truyền nhiễm đã uy
hiếp nhân loại hàng vạn năm nay; việc phát minh ra và phổ cập máy điều hoà, máy giặt, tủ lạnh,
truyền hình... đã rất tiện lợi và cải thiện cuộc sống vật chất của con người; việc phát minh ra
quang tuyến và điện thoại di động, sự xuất hiện của mạng Internet đã nhanh chóng nối liền con
người trên khắp thế giới với nhau nhanh chóng; việc hoàn thành công trình "tổ gien" đã mở rộng
nhận thức của con người những tầng sâu của sinh mệnh; việc xây dựng và phát triển của ngành
hàng không đã đưa tầm mắt của loài người vươn tới nơi sâu thẳm của vũ trụ. Tất cả những điều
đó không những đã làm thay đổi phương thức sản xuất, cơ cấu kinh tế và phương thức sinh sống
của con người, nó cũng làm thay đổi nhận thức của con người đối với thế giới khách quan, xây
dựng các quan điểm khoa học hoàn toàn mới. Nhờ đó, sự phát triển khoa học kỹ thuật và sản xuất
trong 100 năm của thế kỷ XX đã vượt qua tổng hợp mấy nghìn năm phát triển từ khi lịch sử loài
người có văn tự đến nay, nhưng đồng thời cũng gây ra một loạt những hậu quả tai hại như phá
hoại môi trường sinh thái, nhiều loài sinh vật bị tuyệt chủng... Con người cuối cùng cũng đã nhận
thức được, việc khai thác mang tính “cướp bóc" đối với đại tự nhiên sẽ chịu sự trừng phạt nghiêm
khắc. Chỉ có sống hài hoà với tự nhiên mới có thể đạt được mục tiêu phát triển bền vững, vừa
không làm hại tự nhiên và môi trường vừa không uy hiếp sự sinh tồn của nhân loại và sự phát
triển của thế hệ tương lai.
Thế kỷ XXI sẽ là thế kỷ mà khoa học kỹ thuật phát triển như vũ bão và toàn cầu hoá
kinh tế tri thức. Dựa trên nền tảng của công nghệ cao, công nghệ thông tin, công nghệ sinh học và
công nghệ gien sẽ có sự đột phá và phát triển mới.
Chúng ta đã tiến hành thành công công cuộc đối mới và đã đạt được những thành tựu
hết sức to lớn và rực rỡ. Nhưng so sánh với thế giới và khu vực thì còn những khoảng cách rất
lớn, đặc biệt là với các nước phát triển trên thế giới. Đảng và Nhà nước ta đã coi giáo dục và đào
tạo, khoa học và công nghệ là chính sách hàng đầu, nhằm thực hiện mục tiêu dân giàu, nước
mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, đi lên chủ nghĩa xã hội. Đó là ý tưởng và sự nghiệp to
lớn mà mỗi người dân Việt Nam phải ra sức nỗ lực thực hiện thành công. Đặc biệt, thế hệ tương
lai mới là những chủ nhân tương lai của đất nước. “Trẻ em hôm nay, Thế giới ngày mai” .
Với ý nghĩa đó, trong thanh thiếu niên, chúng ta cần hướng dẫn và giúp đỡ họ có hứng
thú và chí hướng tìm tòi, học hỏi các tri thức khoa học, phổ cập những kiến thức mới nhất, bồi
dưỡng tinh thần khoa học nắm vững phương pháp khoa học. Đây không chỉ là nội dung và nhiệm
vụ quan trọng của giáo dục nhà trường mà toàn xã hội bao gồm giới khoa học, giới xuất bản phải
hết sức quan tâm.
Sự phát triển như vũ bão của khoa học kỹ thuật hiện đại đặt ra yêu cầu rất cao đối với
ngành giáo dục. Mục đích của giáo dục hiện đại là truyền thụ những tri thức và kỹ năng cần thiết
cho công việc và cuộc sống, quan trọng hơn là làm cho con người có đủ các quan điểm khoa học
và tinh thần khoa học, nắm vững và vận dụng các phương pháp khoa học. Để đi sâu tìm hiểu và
nhận thức một cách toàn diện thế giới đã biết và chưa biết, con người cần có các tri thức khoa
học rộng về nhiều phương diện.
Chính vì vậy, để tăng cường tố chất toàn diện cung cấp những tri thức, kiến giải mới
cho thanh thiếu niên, chúng tôi đã biên dịch bộ sách Khám phá thế giới khoa học từ nhiều nguồn
tư liệu của nước ngoài mà chủ yếu là từ cuốn Những vấn đề khoa học kỳ thú của NXB Khoa học
kỹ thuật Thiên Tân, Trung Quốc - 2004. Hy vọng rằng, với nội dung có thể gọi là phong phú chính
xác, dễ hiểu, bộ sách sẽ giành được sự yêu thích của đông đảo bạn đọc.

NGƯỜI BIÊN DỊCH

Bạn có biết máy thu hình hoạt động như thế nào không?

Máy thu hình là một thiết bi truyền hình ảnh bằng sóng vô tuyến điện, là một trong những
thiết b̃ quan trọng của vô tuyến.
Nguyên lý truyền hình giống như nguyên lý truyền thanh. Trong nguyên lý truyền thanh, tín
hiệu âm thanh được phát ra từ máy phát là dạng tín hiệu điện, sau khi được ăngten thu nhận, qua bộ vi
xö lý, tín hiệu điện chuyển lại thành tín hiệu âm thanh. Tín hiệu hình ảnh và tín hiệu âm thanh được
máy phát điều chỉnh và phát đi khắp nơi trong không trung dưới dạng tín hiệu điện. Sau khi ăngten của
tivi thu nhận, bộ vi xử lý sẽ chuyến tín hiệu điện đó thành hình ảnh và âm thanh.
Hình ảnh truyền hình có được là nhờ bộ phận chụp hình của tivi. Bộ phận này có một linh
kiện đặc biệt đó là ống chụp hình, bên trong lắp đặt các bóng điện tử và các thiết bị quang điện. Các
thiết bị này có tác dụng tái tạo hình ảnh và âm thanh thu được từ ăngten. Nhờ đó, tivi mới có thể phát
ra hình ảnh và âm thanh. Xét trên góc độ vật lí thì đó là quá trình chuyển đổi điện quang, bộ phận có
thể tái hiện lại hình ảnh trong tivi chính là bóng hình. Đó là một quả bóng thuỷ tinh trong chân không,
bên trong có một bóng điện tử, chùm điện tử được sinh ra chịu sự điều chỉnh của tín hiệu hình ảnh, sau
khi chùm điện tử bắn vào màn huỳnh quang của tivi, vật liệu huỳnh quang trên màn hình sẽ hiển thị
những hình ảnh có được nhờ máy chụp hình trong tivi. Đồng thời với quá trình đó, bộ phận kích hoạt
âm thanh sẽ tái tạo lại âm thanh thu được và phát ra theo hình ảnh.

Tivi màu khác tivi đen trắng như thế nào?

Sự phát triển của tivi đã trải qua một quá trình lâu dài từ tivi đen trắng đến tivi màu. Hiện
nay, ở nước ta, người dân vẫn dùng cả hai loại tivi này. Như vậy, tivi màu khác tivi đen trắng ở chỗ
nào?
Trên thực tế, điều này có liên quan đến thị giác của con người. Mắt người có khả năng

phân biệt được độ sáng và màu sắc. Khi độ sáng cao, cảm giác của mắt người là màu trắng, khi độ
sáng giảm dần, mắt người cảm ánh sáng từ màu xám chuyển dần sang màu đen. Trong giới tự nhiên,
ánh sáng có thể phân thành ba loại: ánh sáng đỏ, ánh sáng màu xanh lam và ánh sáng màu xanh lục. Ba
loại ánh sáng này kết hợp theo những tỷ lệ khác nhau có thể tạo ra rất nhiều màu sắc khác nhau. Mắt
người nhạy cảm nhất với ba loại ánh sáng trên.
Trong tivi đen trắng, máy chụp hình chỉ có một ống chụp hình, ống chụp hình này chỉ phản
ứng đối với sự thay đổi cường độ của tia sáng. Tùy thuộc vào độ sáng tối của hình ảnh ống chụp hình
sẽ chụp được những hình ảnh sáng, tối khác nhau và hình ảnh hiển thị trên màn huỳnh quang cũng đồng
nhất với hình ảnh mà ống chụp hình chụp được, đó là hình ảnh đen trắng, nên người ta gọi là tivi đen
trắng.
Trong tivi màu có ba ống chụp hình. Cảnh vật bên ngoài thông qua thấu kính được phân
thành ba màu: đỏ, xanh lam và xanh lục. Các hình ảnh này được ống chụp hình chụp lại, sau đó chuyển
thành ba nhóm tín hiệu điện, những tín hiệu này sẽ được truyền đi, các thiết bị thu tín hiệu điện sẽ
chuyển ba tín hiệu này thành ba tín hiệu hình ảnh và được hiện ra trên màn hình với những chùm màu
sắc khác nhau, vì thế mà mắt ta quan sát được các hình ảnh gồm nhiều màu khác nhau. Do đó mà
người ta gọi là tivi màu.

Tại sao gọi là tivi “hai màn hình"?

Những năm gần đây, trên thị trường tivi màu xuất hiện một loại tivi mới - tivi "hai màn
hình".
Hình dáng của loại tivi này giống như các loại tivi bình thường khác, nhưng người xem có
thể xem đồng thời cùng một lúc xem hai chương trình. Khi bật tivi lên, trên màn huỳnh quang đồng
thời xuất hiện hai màn ảnh, một màn ảnh lớn và một màn ảnh nhỏ. Màn ảnh lớn gọi là "màn ảnh mẹ",
giống như các tivi thông thường khác vừa có hình ảnh, vừa có âm thanh. Màn ảnh nhỏ gọi là "màn ảnh
con", nó xuất hiện ở một góc nào đó của màn hình lớn. Muốn nghe được tiếng của màn hình con thì
phải dùng tai nghe, vậy nguyên lí hoạt động của chúng như thế nào? Tivi "hai màn hình" sở dĩ đồng
thời có hai màn ảnh là vì có hai đường truyền tín hiệu độc lập. Đường truyền tín hiệu của màn ảnh mẹ
giống như các tivi thông thường khác; còn đường truyền tín hiệu của màn ảnh con có thêm một thiết bị
nữa đó là thiết bị "lưu trữ". Thiết bị "lưu trữ" này mang tín hiệu của màn ảnh con, khi chùm điện tử
quét qua, nó sẽ phát tín hiệu lên màn huỳnh quang, làm cho "màn ảnh mẹ" và "màn ảnh con" cùng đồng
thời xuất hiện trên màn hình của tivi. Trên màn hình tivi, "màn ảnh mẹ" xuất hiện khi chùm điện tử quét
qua tín hiệu điện. Nếu "màn ảnh con" xuất hiện ở góc phải bên dưới màn hình của tivi, thì khi chùm
điện tử quét đến vị trí tương ứng, thiết bị "lưu trữ" của "màn ảnh nhỏ" lập tức thu được tín hiệu này,
làm cho "màn ảnh con" dần dần nổi lên trên "màn ảnh mẹ", cho đến khi tín hiệu "màn ảnh con" được
chùm điện tử quét đến toàn bộ, "màn ảnh con" sẽ xuất hiện toàn bộ trong màn ảnh mẹ.

Hai màn hình của loại tivi này được điều khiển bởi một đường truyền tín hiệu. Chỉ cần ấn
các nút khác nhau, "màn ảnh con" sẽ xuất hiện tại các góc khác nhau của "màn ảnh mẹ". Do những
"màn ảnh con" xuất hiện rất nhanh, chỉ trong vòng không đến 1 % giây, nên mắt người không nhìn thấy
màn ảnh con xuất hiện trên "màn ảnh mẹ" như thế nào.
Sự ra đời của tivi hai màn ảnh đã và đang đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của con người,
với sự ra đời của loại tivi này, bạn có thể xem hai chương trình cùng một trên cùng một tivi.

Tại sao gọi là tivi lập thể?

Tivi lập thể còn có tên gọi là tivi cho hình ảnh ba chiều, nó sẽ làm cho bạn có cảm giác
như đang ở trong không gian của hình ảnh trên tivi, nhưng trên thực tế thì bạn đang ngồi xem tivi. Vậy,
tại sao bạn lại có cảm giác tuyệt vời đó?
Muốn biết được điều đó bạn có thể làm một thực nghiệm đơn giản như sau: dùng hai máy
ảnh đồng thời chụp cùng một cảnh vật, bạn xem hai phô ảnh đó riêng rẽ với nhau và đặt giữa chúng
một quyển sách. Mắt trái bạn nhìn vào phô ảnh phía bên trái, mắt phải bạn nhìn vào phô ảnh phía bên
phải, bạn sẽ thấy cảnh vật như đang đứng sừng sững trước mắt bạn. Sở dĩ có hiện tượng này là do
khoảng cách giữa hai đồng tử của hai mắt khoảng 6 cm, nên hình ảnh của cùng một cảnh vật trong mắt
trái và mắt phải không hoàn toàn giống nhau, tạo ra hình ảnh ba chiều (hình ảnh lập thể) trong mắt
người xem.
Với nguyên lí cơ bản đó, vào đầu những năm 80, người ta đã bắt đầu nghiên cứu chế tạo ra
tivi màu lập thể ở dạng đơn giản nhất. Nguyên lí hoạt động của loại tivi này là: Khi tivi màu thông
thường tiếp sóng, tín hiệu hình ảnh sẽ được mã hóa dưới dạng tín hiệu điện, bộ vi xử lý trong tivi sẽ
tái tạo lại thành hai hình ảnh có màu sắc khác nhau và làm cho hai hình ảnh này chồng lên nhau tạo
thành hình ảnh ba chiều. Tuy nhiên khi xem tivi màu lập thể, người xem phải đeo kính hai màu, hai mắt
kính được làm bằng hai loại kính có độ nhạy cảm màu sắc khác nhau. Một mắt kính chỉ nhìn thấy màu
đỏ, mắt kính còn lại chỉ nhìn thấy màu xanh. Khi đó người xem chỉ nhìn thấy hai màu sắc riêng biệt, do
hai mặt tranh có sự khác biệt tinh tế, phù hợp với sự phân biệt lập thể của mắt người, vì vậy người
xem có thẻ nhìn thấy hình ảnh ba chiều. Kỹ thuật tivi ba chiều rất đơn giản, hình ảnh mà người xem
nhìn thấy không phải là hình ảnh trọn vẹn mà nó chỉ là hình ảnh ba chiều với những màu sắc đơn điệu,
khi xem phải đeo kính đặc dụng, vừa không thuận tiện, vừa gây mỏi mắt.
Mấy năm gần đây, chúng ta thấy trên thi trường xuất hiện ảnh ba chiều, nguyên lí chế tạo
của loại ảnh này cũng giống như nguyên lí chế tạo của tivi lập thể. Hiện nay người ta đã nghiên cứu
chế tạo ra tivi màu ba chiều có thể xem trực tiếp bằng mắt người mà không cần phải đeo kính đặc
dụng. Sự ra đời của loại tivi lập thể này đã mở ra cho nhân loại một triển vọng mới về kĩ thuật điện
tử.

Tại sao gọi là tivi màn hình phẳng?

Cùng với sự phát triển của xã hội, nhu cầu sử dụng tivi của con người cũng có sự phát
triển mới, lúc đầu là tivi đen trắng, sau đó đến tivi màu màn hình lồi và hiện nay tivi màu màn hình
phẳng được sử dụng khá phổ biến. Tại sao nó được gọi là tivi màu "màn hình phẳng"?
So sánh tivi màu cũ và tivi màu mới, bạn sẽ thấy bề mặt màn huỳnh quang của tivi màu cũ
là màn hình lồi, còn màn huỳnh quang của tivi màu mới thì bằng phẳng. Nếu nhìn chính diện thì bốn
góc trên dưới phải trái của tivi màu cũ đều là hình vòng cung, còn bốn góc trên dưới phải trái của tivi
màu mới đều là góc vuông. Tivi màn hình phẳng có ưu điểm gì so với tivi màn hình lồi?
Trước đây, khi xem tivi cũ bạn sẽ thấy, hình ảnh hay bi biến hình, nhưng khi xem tivi màn
hình phẳng, ta thấy không có hiện tượng co hình, hình ảnh không bị mất tính chân thật, độ nét sâu,
người xem không bị nhức mỏi mắt. Như vậy chất lượng hình ảnh và hiệu suất thu sóng của tivi màn
hình phẳng tốt hơn rất nhiều so với tivi màn hình lồi.

Cách thức bảo quản tivi như thế nào?

Xem truyền hình là một món ăn tinh thần không thề thiếu trong cuộc sống của chúng ta. Do
đó, muốn được xem chương trình truyền hình có chất lượng âm thanh và hình ảnh cao, thì việc bảo
quản và giữ gìn tivi là vô cùng quan trọng. Vậy, phải bảo quản tivi như thế nào?
Tivi là một loại thiết bị điện tử, các linh kiện điện tử bên trong của nó rất dễ bị hỏng, do
đó khi di chuyển tivi không được làm chấn động mạnh, nâng lên đặt xuống phải nhẹ nhàng. Nếu trong
khi di chuyển tivi bị chấn động mạnh có thể sẽ bị vỡ màn hình hoặc nổ bóng hình, do vậy nên đặt tivi
cố định một chỗ, hạn chế di chuyển, nhất là khi tivi đang hoạt động thì lại càng không nên di chuyển.
Ngoài ra, sự thay đổi nhiệt độ một cách đột ngột cũng sẽ làm cho tivi nhanh bi hỏng. Khi
hoạt động, nhiệt độ trong tivi tương đối cao, do đó, khi mở tivi và khi vừa mới tắt không nên dùng
khăn ướt lạnh để lau màn hình. Mùa đông sau khi xem xong tivi không nên di chuyển tivi đến phòng có
nhiệt độ rất thấp, tránh thay đổi nhiệt độ một cách đột ngột.

Để chống sự "lão hoá" quá sớm của màn hình, khi tivi đang mở, không nên cho ánh nắng
mặt trời chiếu vào màn hình. Bình thường, khi sử dụng cũng không nên để độ sáng quá lớn, khi tắt tivi
cũng cần làm cho độ sáng xuống thấp nhất mới tắt. Đồng thời, khi xem tivi, âm lượng cũng cần thích
hợp, không thể quá cao làm hư hại đến thiết bị âm thanh của tivi. Khi sử dụng tivi, không nên bật tắt
nhiều lần, hoặc vừa mở liền lập tức tắt ngay, như thế sẽ làm cho tivi nhanh bị hỏng.
Trong tivi gồm rất nhiều linh kiện điện tử, rất hay bị hỏng trong điều nện không khí có độ
ẩm cao. Vì vậy nên để tivi ở những nơi khô ráo, dù không xem nhưng hàng ngày nên bật tivi trong một
khoảng thời gian ngắn để sấy tivi.
Nhiệt độ tivi quá cao cũng làm hư hại các linh kiện bên trong của nó. Đặc biệt là về mùa
hè, không nên xem tivi quá lâu. Tivi cần để nơi khô ráo thoáng mát, tránh để gần các vật dụng toả
nhiệt.
Bụi bẩn cũng là những tác nhân có thể làm cho tivi nhanh bị hư hỏng. Không nên để tivi ở
nơi có nhiều bụi bẩn mà nên dừng thảm che bụi hoặc để trong tủ gỗ. Nếu bụi bẩn nhiều có thể tắt
nguồn điện đi và dùng máy hút bụi làm sạch tivi, nhưng tránh làm hỏng các linh kiện.
Tuyệt đối không được đặt tivi ở cạnh các đồ dùng có từ tính như loa đài, tủ lạnh... bởi vì
trong màu sắc của tivi màu có một loại tia điện tử có thể hấp thụ từ tính của các vật dụng và làm cho
tivi bị nhạt màu hoặc mất màu.
Nếu sử dụng ăngten ngoài trời, thì trong những ngày mưa to hoặc giông bão không nên xem
tivi, vì vào những ngày này thường hay có sấm chớp, các tia chớp có thể qua ăngten truyền vào tivi
làm cháy hỏng tivi, thậm chí có thể gây chết người, vào ngày mưa bão nên rút ăngten ra khỏi tivi.
Điện áp nhà ở không ổn định cũng là một trong những nguyên nhân làm cho tivi nhanh bị
hỏng. Điện áp quá cao hoặc quá thấp đều ảnh hưởng đến tuổi thọ của tivi. Vì vậy, tốt nhất nên sử dụng
máy ổn áp để bảo đảm sự an toàn của các thiết bị điện tử trong nhà. Nếu lâu không sử dụng tivi thì nên
cắt nguồn điện.
Cuối cùng, để tivi được bền và có chất lượng hình ảnh tốt, thì nên để màn hình tivi quay về
hướng Nam.hoặc hướng Bắc, như vậy thì hướng từ trường của Trái đất và các tia phóng xạ của Mặt
trời không chiếu thẳng vào màn hình tivi, nếu không các tia này sẽ làm "lão hóa" màn hình tivi.

Tại sao đôi khi tivi bị mất màu?

Khi chúng ta xem tivi màu, có lúc màu sắc tự nhiên mất đi thành hình ảnh đen trắng, hiện
tượng này gọi là hiện tượng "tiêu sắc" (mất màu).
Sở dĩ xảy ra hiện tượng này khả năng là do tín hiệu tiếp sóng của tivi quá yếu. Quá trình
đài truyền hình phát tín hiệu lên không trung và truyền đến từng gia đình rất phức tạp. Địa hình đồi núi,
nhà cao tầng, các yếu tố thời tiết đều ảnh hưởng đến đường truyền tín hiệu, sóng truyền hình ở những
nơi xa đài truyền hình hay ở nơi có nhiều nhà cao tầng thường rất yếu. Trong tivi có một thiết bị điều

chỉnh màu sắc. Khi sóng truyền hình quá yếu, thiết bị này sẽ không bắt đủ tín hiệu đế điều chỉnh màu
sắc của tivi, trở thành tivi chỉ có hai màu đen trắng.
Khả năng thứ hai có thể do tín hiệu truyền hình tivi tiếp nhận được có sự thay đổi nhỏ so
với lúc thường, hoặc tần suất làm việc thay đổi, khiến cho tivi không thể điều chỉnh được trạng thái
làm việc tự động của nó, dẫn đến tín hiệu màu sắc của tivi và tín hiệu màu tiếp nhận được từ sóng
truyền hình không phù hợp nhau; thiết bị chuyển đổi màu sắc trong tivi không chuyển đổi được màu,
nên tivi bị mất màu. Khả năng thứ ba là do chất lượng của tivi. Thiết bị điều chỉnh màu sắc tự động
trong tivi hoạt động không tốt, tính ổn định của các linh kiện điện tử kém, cũng có thể làm cho tivi bị
mất màu. Khi tivi hoạt động quá lâu các linh kiện điện tử trong sẽ nóng lên, tần suất hoạt động của tivi
thay đổi, làm cho thiết bị điều chỉnh màu sắc hoạt động kém hiệu quả, gây ra hiện tượng mất màu ở
tivi.
Nếu tivi đột nhiên bị mất màu thì có thể là do lỗi đường truyền tín hiệu của đài truyền hình,
còn nếu tivi thường xuyên bị mất màu thì trước hết cần điều chỉnh các nút chỉnh màu của tivi xem
chúng còn tác dụng hay không, hoặc kiểm tra xem điện áp có ổn định hay không, nếu ổn áp không ổn
định thì dùng máy ổn áp, hoặc thay đổi hướng của tivi, hướng ăngten ngoài trời hoặc thay ăngten mới.
Khi những biện pháp trên không có tác dụng thì phải mang tivi đi sửa.

Truyền hình cáp là gì?

Trước đây các chương trình truyền hình mà bạn xem, chủ yếu là vô tuyến truyền hình
(truyền hình không dây), truyền hình vệ tinh. Nhưng một vài năm trở lại đây bạn còn nghe người ta
nhắc nhiều đến khái niệm "truyền hình cáp" hay truyền hình hữu tuyến, vậy truyền hình cáp là gì?
Để hiểu về truyền hình cáp, trước hết chúng ta phải hiểu nguyên lí hoạt động của vô tuyến
truyền hình. Vô tuyến truyền hình hoạt động theo nguyên lí: đài truyền hình mã hoá các tín hiệu âm
thanh và hình ảnh dưới dạng tín hiệu điện và phát lên không trung, các ăngten tivi của các hộ gia đình
bắt tín hiệu điện đó và chuyển vào tivi, bộ vi xử lý tín hiệu điện trong tivi sẽ giải mã tín hiệu điện đó,
tái tạo lại âm thanh và hình ảnh sau đó bắn hình ảnh lên màn hình và phát âm thanh ra loa của tivi. Quá
trình truyền phát tín hiệu của đài phát không dùng đường dây truyền tín hiệu, do đó nó được gọi là "vô
tuyến truyền hình" hay "truyền hình không dây".
Truyền hình cáp thì ngược lại, nó hoạt động theo nguyên lí truyền tín hiệu bằng dây cáp
truyền hình. Công nghệ này còn được ứng dụng rộng rãi trong các lĩnh vực như: công nghiệp, khoa học
công nghệ, giao thông... đem lại rất nhiều tiện ích cho công việc và cuộc sống của con người. Truyền
hình cáp làm cho khoảng cách giữa đài truyền hình và tivi của các hộ gia đình giống như khoảng cách
giữa tổng đài điện thoại với máy điện thoại của các hộ gia đình, hình thành một mạng lưới truyền hình
cáp. Các đầu cáp truyền hình được đưa tới từng hộ gia đình và được nối với một thiết bị khuếch đại
tín hiệu truyền hình, thiết bị này được nối với tivi. Truyền hình cáp tiện ích hơn vô tuyến truyền hình ở

chỗ, tín hiệu truyền hình không bị cản trở bởi địa hình rừng núi hoặc các tòa nhà cao tầng; không chịu
ảnh hưởng của thời tiết cũng như các loại sóng điện từ khác, khả năng chống nhiễu của truyền hình cáp
là rất lớn, chất lượng âm thanh và hình ảnh tốt, hơn nữa không bị chập cháy tivi khi có sấm sét, bởi vì
truyền hình cáp không dùng ăngten mà truyền tín hiệu qua đường dây.
Truyền hình cáp có nhiều ưu việt như thế nên hiện nay ngày càng có nhiều hộ gia đình sử
dụng truyền hình cáp. Ở các nước phát triển phương Tây, tỷ lệ phổ biến truyền hình cáp là 80-90%.
Hiện nay do điều kiện thu nhập bình quân đầu người nước ta còn thấp, nên việc phổ cập truyền hình
cáp của nước ta còn hạn chế, các đầu mối cáp truyền hình chưa được đưa đến các hộ dân trên phạm vi
rộng, mà chủ yếu tập trung tại các thành phố lớn và các khu đô thị phát triển. Tuy nhiên, cùng với đời
sống nhân dân được nâng cao, ngành truyền hình của nước ta đang nỗ lực đẩy mạnh phát triển truyền
hình cáp. Trong tương lai, truyền hình cáp sẽ ngày càng phổ biến rộng rãi trên phạm vi cả nước.

Tại sao tivi siêu nét tốt hơn tivi thường?

Những năm gần đây, trên thị trường đã xuất hiện một loại tivi mới - tivi siêu nét với chất
lượng hình ảnh rất tốt. Vậy tivi siêu nét là gì? Nó khác gì so với tivi bình thường?
Vào những năm 50 của thế kỷ XX, do kỹ thuật truyền tín hiệu truyền hình còn hạn chế, tín
hiệu được phát đi chủ yếu sử dụng phương thức dung hoà giữa tín hiệu đen trắng và màu sắc. Có nghĩa
là tín hiệu truyền hình được mã hóa vào một loại sóng điện từ dưới dạng tín hiệu "độ sáng" hay còn
gọi là tín hiệu đen trắng (độ sáng yếu tạo ra màu đen, độ sáng mạnh tạo ra màu trắng), làm cho tín hiệu
màu sắc của tivi và tín hiệu độ sáng của sóng truyền hình gây nhiễu lẫn nhau ở một mức độ nhất định,
do đó độ nét của tivi không được sâu.
Nếu như chúng ta phân chia cả chiều ngang và chiều dọc của tivi thành 525 hàng, như vậy
màn hình tivi được phân chia thành vô số các ô vuông rất nhỏ, sau khi nhận được tín hiệu truyền hình,
chùm điện tử sẽ mã hóa các tín hiệu đó và quét qua các ô vuông nhỏ này với tần số cùng với tần số
của các tín hiệu, tạo ra các hình ảnh. Ô vuông càng nhỏ, những hạt hợp thành hình ảnh càng nhỏ, hình
ảnh càng rõ nét và sinh động hơn. Tivi siêu nét ra đời nhờ nguyên lí này. Các kĩ sư điện tử đã phải mất
20 năm nghiên cứu để cho ra đời loại tivi siêu nét này. Tốc độ quét của chùm điện tử là 1125 ô vuông
nhỏ trên một giây, do đó mắt thường không thể nhìn thấy chùm điện tử quét qua các ô vuông nhỏ trên
màn hình, vì nó chỉ là các điểm chấm rất nhỏ. Khi chùm điện tử quét vào màn huỳnh quang, mỗi một
điểm chấm trên đó sẽ phát ra ánh sáng tạo thành hình ảnh, hình ảnh đó không mờ nhạt như tivi thông
thường, mà màu sắc của nó tươi sáng, hình ảnh sinh động có độ nét sâu.
Hiện tại, Nhật Bản đang nghiên cứu chế tạo tivi siêu nét thế hệ mới với tốc độ quét của
chùm điện tử lên tới 2250 ô vuông trên một giây, hình ảnh của tivi này nét hơn rất nhiều lần so với
hình ảnh c...